Facebook Twitter Google +1     Admin

2018-12-13 - ASTEBURURAKOA BLOGEAN

 

HOBETZEKO JOERA NABARMENDUKO DA

 

AZALPEN OROKORRA: TXARRALDIA OSTIRAL GAUEAN BUKATU ETA LARUNBATEAN ZEHARO ONA, HEGO HAIZE SUABEAREKIN TENPERATURA DEZENTE IGO ETA ATERIA SEGURU DELA. IGANDEAN ONAREN MAILAK PIXKA BAT GALDUKO DU BAINA ASKO TXARTU GABE. 

 

2018-12-14 (ostirala): Atzoko tankeran jarraituko du, eguerdirarte behintzat eta arratsaldean pixka bat arinduko dira prezipitazioak baina gauerarte ez da atertuko ipar partean. Hegoaldean lainoak saretu eta pixka bat argitu baina petralkeria ez du asko konponduko. Lurralde honi jipoi bortitza eman dion borraska muturra kiribildu eta Mediterraneo aldera joango da eta isobaren jita pixka bat aldatuaz, hobekuntza nabarmena gauzatuko da asteburuan. Negu giroa aldendu eta bihartik udazkenekoaren alde ona erakutsiko du eguraldiak. Ea Atlantikoko borraskak hurbildu eta hego haize epela bidaltzen duen. 

2018-12-15 (larunbata): Beste depresioaren aurrekaldeak hego haize bolada bidaliko du lurralde honetara hobekuntza polita gauzatuaz. Hego haize suabeak asko goxatuko du giroa tenperaturari gorakada dezentea eraginaz. Zerua ez da erabat urdin egongo baina zuri dotorea bai, euri arriskurik bat ere gabe. Lurralde guztian nabarituko da hobekuntza hau baina hego haizearekin ohi den eran, kostaldean nabarmenduko da gehien. Eguratsaren hezetasuna gutxitzearen eragina izaten da hori. Beraz, gaur on aldi polita.

2018-12-16 (igandea): Depresioa mugitzeak isobaren jita aldatu egingo da eta pixka bat narrastuko da eguraldia. Txartu ez asko baina goibelago eta ateriari eutsi ezinean zipriztinak barreiatuko ditu tarteka. Haizea sartaldetik oso suabe eta tenperatura zertxobait beherako. Horrela pixka bat mikaztuko da eguraldiaren panorama baina negu giroa ez behintzat. Hoztu ez da asko egingo eta litro gutxi euritan. Hegoaldean bat ere ez eta atzo baino pixka bat freskoago lurralde guztian.

 

13/12/2018 08:10 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

2018-12-10 - ASTE GUZTIRAKO IRAGARPENA

 

KASKARRALDITXO BATZUK GORA BEHERA ONETIK  GEHIAGO

 

2018-12-10 (astelehenena): Antizikloiaren isobarak berton kiribildu eta haizea ekialdetik jarriko du bolada batean. Horrek goizeko laino baxuak uxatuko ditu eta itxura polita mantenduko du egunean zehar, hodeiak saretuaz eta euri arriskurik gabe. Tenperatura igo ezinean baina asko hobetuko da epel sentsazioak eguratsaren hezetasuna gutxituaz. Egunsentiko lardaskeriak konpondu ezkero, giro polita eta goxoa egunean zehar eta joera mantentzeko asmoarekin, giro ona egun batzuetan. Antizikloia isobaren jita hobetu nahian . 

2018-12-11 (asteartea): Hobetze nabarmena haize leuna ekialdetik jarriz. Zeru sabaia dotore goiko hodei mehe batzurekin. Beheko xokoetako ihintza eta ganduak segituan xurgatuko ditu haize leun horrek eta epeltasuna dezente nabarmenduko da, giro goxo eta atsegina bermatuaz. Aparteko sentsazio goxoa jarriko du ekialdetiko joera honek. Antizikloiaren isobarak jita onean kokatzeak eragingo du onura hau. Baina hurrengo egunetan, bete-betean ez dio onaren maila honi eutsiko. Hala ere bihar behintzat ona.

2018-12-12 (asteazkena): Gaur ere gehienbatean atzoko joerari eutsiko dio baina arratsaldean hodeiak ugalduko dira eta iluntzerako goibeldu. Gauean euri giroa nabarmenduko da haizea mendebaldetik jarriz. Tenperatura ere jaisten hasiko da baina egunean zehar ederki eutsiko dio onaren mailari. Horrela kaskarraldiaren atarian baina oraindik onaren esparruan.

2018-12-13 (osteguna): Gaur haizea ipar mendebaldetik jarri eta kaskartu egingo da eguraldia, euri giroa nabarmenduaz. Freskatu ere dezente eta haize petral horrekin giro desatsegina mantenduko da egun guztian Euskal Herri guztia harrapatuaz. Tenperaturak ere dezente galduko du eta mendi puntak zuritu daitezke. Borraskaren  atzekaldearen zaplazteko honek asko mikaztuko du eguraldia lurralde honetan. 

2018-12-14 (ostirala): Atzokoaren santsuak mantenduko dira dezente batean baina zertxobait hobea izango da gaurko eguraldia batez ere kostaldean, haizeak hego ukitua ibiliko duelako. Euri zipriztin batzuk barreiatuko ditu tarteka baina beheko lainoak desagertu eta goiko hodei meheak nagusituz, hobetzeko joera nabarmenduko zaio. 

2018-12-15 (larunbata): Atzoko joeraren jarraipena nabarmenduko da gaur giroa dezente goxatuaz. Goizeko laino maskal eta gandu pixkak segituan xurgatuko ditu hego haize leunak eta itxura polita mantenduko du goiko hodei mehe batzurekin. Tenperatura pixka bat igoaz, giro goxoa batez ere kosta partean. 

2018-12-16 (igandea): Haizeak hego ukitua mantenduaz, ederki eutsiko dio onaren mailari ordurik gehienetan baina iluntzerako lainotzarrak ugalduko dira, haizearen ipar ukituko bolada txiki batek eraginda. Ez dirudi okertzeko joera hartuko duenik eta bihartik berriz re giro ona martxan.

09/12/2018 09:38 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

PINU INTSIGNIAREN GAITZAREN ONDORIO LARRIAK

ETA ZORIONAK GABONETARAKO

 

Orokorrean zuhaitzak negurako orririk gabe geratu ohi dira, erretxina dutenak izan ezik baina aurten intsigni pinuak ere kolore itsusia hartu du gaitz txar batek harrapatuta. Ematen du gainera ez daukala salbaziorik eta erabat desagertuko dela zuhaitz mota hori. Inguru hauetan egur asko dago zuhaitz mota horrenak eta atarramendu txarra sumatzen zaio hori guztia modu onean kudeatzeari. Jipoi galanta suposatuko du horien jabeentzat eta egur hori baliatzen dutenentzat. Nik uste dut administrazioak oso kontuan eduki behar lukeela panorama hau. Ea zerbait asmatzen den oker galant hori ahal den heinean gutxitzeko.

Baina jarri gaitezen pixka bat urte garaiari begira. Udazkenean gaude eta negua ate joka. Izan ere askotan hartu ohi du negu itxura galanta Abenduaren aurrenetan ere. Gaua luzea eta askotan egunez ere nahiko ilun azpi beltzeko lainotzarrak itsasaldetik sartzen zaizkigunean. Ama-birjina Abenduko argitu orduko ilunduko. Bai, egunik motzeneko hila dugu hau.  Santa Luziatik Santo Tomasetarakoak dira motzenak. Abenduko eguna argitu orduko iluna. Gero poliki hasten da luzatzen baina esaerak dioenez urte berritan eroek ere igarri eguna luzatzen hasi dela. 

Zer eguraldi egiten duen bardago alde galanta eguneko argitasunari dagokionean. Aurtengo Abenduan hegoaldetiko joera izango dela nagusi sumatzen da. Aldaketatxo batzuk gora behera beti izaera horretara itzuliko dela dirudi Abendu guztian. Elurra eta izotza oso gutxi baina tenperatura aldetik epela asko nabarmendu gabe, garaiaren tonikari eutsiaz. 

Eguberri eta Santu Inozente hotza dator derrepente dio esaerak baina elurra mendi puntetan pixka bat besterik ez aurtengo Abenduan. Hilaren 21-ean gaueko hamaiketan sartuko gera neguan. Eta beti ematen du horrek beldur pixka bat.

Udazkena nahiko ona dihoakigu aurten. Udaberria baino askoz hobeagoa behintzat bai. Eta ikusiko dugu hurrengo negu hori nola portatzen zaigun. Neguak negu girotik ere behar du pixka bat, naturaren martxa errespetatuaz. Eguraldia ere garaian garaikoa hobe, nahiz eta guri batzuetan norma hori asko gustatu ez. 

Mundu mailari begiratu ezkero, gure lurralde hau onenetakoa dela iruditzen zait eguraldi osasuntsua egiten. Beraz, neurriak hartu eta konformatu animoa pixka bat maneiatuaz. 

Asko balio dute bi eginkizun horiek. Dena ez dago gure esku baina dezente bai. Gabon jaiak eta abar ez dira txarrak gure animoa pizteko. Zerbaitegatik jarriko zituzten jai berezi horiek urte garai horretan. Itxura tristeko garaian motibo bereziak, elkar animatuz, gure bihotz eta buruak zoriontsu jartzeko. Beraz, gora bihotzak eta piztu burua. Zorion galantak nire partetik ere. Agur eta hurrengora arte. 

 

 

 

 

 

 

 

25/11/2018 08:53 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

 

2018-11-15 - EGURALDIA


EDERKI EUTSIKO DIO ONAREN MAILARI


2018-11-15 (osteguna): Bikain eutsiko dio atzoko tankerari. Europako antizikloi handiaren magalean jarririk, eguraldiaren elementuak modu egokian direla, eguraldi polita eta giro goxoa Euskal Herri guztian. Haizea hego ekialdetik suabe, zeru sabaia garbi eta txukun dela akats gutxiko on aldi bikainean aurkituko da lurralde hau. Ihintza apur bat eta behe laino gutxi batzuk egunsentian baina hego haizeak eta eguzkiak segituan xurgatuko dituzte horiek. Zeru sabaiko hodei mehe horiek ez dute bat ere trabarik egingo. 

2018-11-16 (ostirala): Ildo beretik jarraituko du gaur ere eguraldiak, Europako antizikloiaren magalean goxo-goxo. Eguraldi ederra eta giro atsegina lekurik gehienetan. Antizikloi horren alderantziketa dela eta beheko txokoetan eta erriberatan ihintza eta behe lainoak temati mantenduko dira goiz partean baina eguerdirako asko gutxituko dira, eta giro bikaina egongo da leku guztietan. Zeru sabaiko hodei mehe horiek ez dute bat ere  trabarik egingo eta giro onaren sentsazioa ederki mantenduko da lurralde guztian. 

 

14/11/2018 08:03 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

2018-11-12 - ASTE GUZTIRAKO IRAGARPENA

 

EGUN BAT KASKARRA BAINA BESTE DENAK ONTZAT HARTZEKOAK

 

2018-11-12 (astelehena): Gaur euria izango da protagonista zaparrada mardulak botaz. Hodei mota guztiak parean jarri eta euria barra-barra egun guztian. Ipar partea gaztigatuko du gehien euri eraso honek baina hegoaldera ere zabalduko dira zaparrada bakanak. Gauean galanki botata egongo da eta egun guztian jarraituko du. Haizea ia geldi, goizean hego ukitua eta gero iparretik oso suabe. Tenperatura zertxobait beherago baina nabarmen hoztu gabe. Maximoa pixka bat jaitsiko da. Beraz, egun bustia. Gaur bukatuko da euri zalaparta hau eta bihar ateri eta txukundu nahian, giroa epelduaz.   

2018-11-13 (asteartea): Hobekuntza polita gauzatuko da azkar batean. Goizeko laino txamarrak desegingo dira eguerdirako eta haize geldiari ere hego ukitua sumatuko zaio giroa galanki goxatuaz. Zeru sabaia erabat garbi eguerditik aurrera eta tenperaturak gorakadatxoa eman ere bai arratsaldeko hego haize leunak eraginda. Atlantikoko borraska kiribildu eta hego haizea bidaltzeko prest. Gainera joera hori iraunkorra izango dela dirudi. Udazken giroaren alde ona martxan berriro ere.

2018-11-14 (asteazkena): Berriro ere hobekuntza nabarmena hego haize leunarekin. Tenperatura asko igoko da eta onaren mailak irabaziko du nahiz eta hego haize horrek molesti pixka bat sortuko duen zenbait lekutan. Dotoreziak irabazi eta onaren mailak ere bai. Eta jarraipen sendoa izango du joera honek. Beraz, hurrengo egunetan ere hego haize epela protagonista. 

2018-11-15 (osteguna): Hego haize zakarrarekin hasiko da eguna baina gero baretze aldera egingo du eta zerua garbi samar dela, eguraldi polita eta giro goxoa mantenduko da egunean zehar. Atlantikoko borraska modu onean kokaturik eta asko mugitzeko itxurarik gabe, udazken giro bikaina bermatuko digu egun askotan. Bejon dariola antizikloi potxolo horri.

2018-11-16 (ostirala): Gaurko eguraldia oso ona izango dugu elementuak modu onean direla. Haizea hegotik epel eta suabe eta zeru sabaian urdina nagusi dela, eguzkia bistan gauak lagatzen dion heinean. Epeltasunak asko goxatuko du giroa hego haize leunak lagunduta. Atlantikoko borraska hortxe biraka txintxo asko hemengo eguraldi ona bermatuaz 

2018-11-17 (larunbata): Atzoko tankerari ederki eutsiko dio. Hegohaizea mugitzeak apur bat mikaztuko du giroa baina onaren mailak ez du asko galduko. Tenperatura eta garbitasuna berdintsu. Giro ona haize babesetan. Zeru sabaia urdin eta hezetasun gutxi eguratsean. Toki gehienetarako gustagarria.

2018-11-18 (igandea): Pixka bat aldatuko da eguraldiaren izaera baina asko txartu gabe. Hego haizean zakarraldia eta hodeiak iluntzean. Iluntzean zeru sabaia estaliko da baina euri arriskurik gabe. Tenperatura pixka bat gorago oro har eta hezetasun gutxi eguratsean. Onaren mailak ez du bat ere galduko.

 

 

 

11/11/2018 09:48 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

2018-10-15 - ASTE GUZTIRAKO IRAGARPENA

 

UDAZKEN GIROAREN KASKARKERIAK NAGUSI ASTEAN ZEHAR

 

2018-10-15 (astelehena): Gaur eguraldia nahasi samarra eta kili-koloan mantenduko da depresio txiki bat parean dugula. Egunsentian euri zipriztinak baina eguerdi aldean ateri, ostarte batzurekin. Tenperatura jaisten freskura nabarmenduz. Haize geldiak hego ukitua goizean eta iparretik arratsaldean. Antizikloia nagusi jarriko da baina Atlantiko aldean finkaturik, ez du erabat modu onean harrapatuko lurralde hau. Horrela tenperatura igo ezinean ibiliko da eta laino baxuak mantenduko ditu kostaldean baina sare samar izango direnez, dotoreziak eta epeltasunak zertxobait irabaziko dute ordu batzuetan. Arratsaldean berriz ere euri zipriztinak. Eta beti ere petral puntu bat mantenduaz. 

2018-10-16 (asteartea): Eguraldi polita eta goxoa on alditxo baten arabera. Antizikloi handia Europan eta beste bat Atlantikoan. Bien tartean on aldi polit eta goxo bat gauzatuko da eta horrela bikain portatuko da gaur lurralde hauetako eguraldia. Haize geldiak hego ukitua goiz partean eta iparretik arratsaldean. Zerua garbi Euskal Herri guztian dotorezi polita eta giro goxoa mantenduaz. Hegoaldean gehiago nabarmenduko da hobekuntza hau baina kostaldean ere giro gustagarria. Udazkeneko tankera mantenduko du berriro eguraldiak hurrengo egunetan. Lardaskeria eta petral antzean.  

2018-10-17 (asteazkena): Itxura politarekin hasiko da eguna baina ipar haizea mugitu eta laster barreiatuko du lardaskeria ipar partea gaztigatuaz. Laino baxuak arrastaka lanbro euria dariela. Gutxi bota baina atertu ezinean eta giro petrala freskura dezentearekin. Goi geruzetako desorekarik gabe arinak izango dira prezipitazioak baina giroa izorratzeko adina bai. Giro desatsegina mantenduko da oro har. 

2018-10-18 (osteguna): Atzokoaren jarraipena, lardaskeria apur bat gehituaz. Prezipitazio arinak baina atertu ezinean eta haizea eta tenperatura atzo baino okerrago ipar haize petral hori mugituaz. Laino narrasak arrastaka ipar partea gaztigatuaz.  Baina hegoaldean ere pixka bat kaskartuko da ibai haizea mugituaz. Atlantikoko antizikloiaren isobarak tentetzeak areagotu egingo du petralkeria. 

2018-10-19 (ostirala): Atzokoaren ildotik jarraituko du gaur ere lardaskeria bete-betean mantenduaz. Euri gutxi baina atertu ezinean eta tenperatura behean ipar haize petralarekin. Antizikloiaren isobarak jita txarrean direla, hobekuntzarik ezin gauzatu. Giro kaskar hauekin aspertuta gaudenez ea hobetzen hasten den eta beste martxa bat hartzen duen eguraldiak. 

2018-10-20 (larunbata): Gaur ere zikin samar baina ateriari eutsiko  dio eta tenperaturak zertxobait irabazi ere bai. Laino amorragarriak parean baina pixka bat sareago kostaldean eta hegoaldean erabat garbi. Ibai haizeak ere baretze aldera egingo du eta oro har hobekuntza nabarmenagoaren atarian.

2018-10-21 (igandea): Hobekuntza polita gauzatuko da gaur. Ipar haizea geldiago eta bere laino maskalak sareago direla, eguzkiak bistatzeko aukera izango du eta tenperatura dezente gorago delarik, asko irabaziko du onaren mailak. Gainera badirudi joera honi eutsiko diola. Estimatuko dugu hobetzeko joera hauxe. Izan ere pixka bat aspertu gaitu kaskarkeria luze horrek.

 

 

 

14/10/2018 09:28 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

2018-08-16 - ASTEBURURAKOA 


KASKARRA BUKATZEN ETA ON ALDI LUZEA MARTXAN


AZALPEN OROKORRA: ANTIZIKLOIA MODU HOBEAGOAN KOKATUZ, GIRO ONA BERMATUKO DIGU. BAINA EGUN BAT KASKARRA ORAINDIK ETA GERO ONETIK ONERA UDA GIROA NABARMENDUAZ. 

 

2018-08-17 (ostirala): Gaur kaskar mantenduko da eguraldia ipar haize petralarekin. Zerua estalia lainoak arrastaka direla, euri lardatsa botaz. Litro asko ez baina lardaskeria amorragarria egun guztian temati, batez ere ipar partean. Hegoaldean ibai haizea mugitu eta tenperatura pixka bat jaitsiko da, hodei batzuk parean direla. Zerua erdi estalia baina ateri. Oro har dezente nabarmenduko da kaskarkeria hau baina bihar hobetzen hasiko da on aldi luzeari hasiera emanaz. Epeltzeko eta txukuntzeko joera. 

2018-08-18 (larunbata): Hobetzeko joera nabarmenduko zaio ostarteak nagusituz. Haizea ipar ekialdetik arratsaldean apur bat mugituaz baina eguzkiaren presentziak asko goxatuko du giroa eta itxura polita hartu ere bai. Antizikloiaren isobarak jita hobeagoan kokatuz, ganoranzko hobekuntza baten atarian aurkituko da eguraldia eta hori ederki gauzatuko da hurrengo egunetan. Gaur bertan ere hegoaldean beroa nabarmentzen hasiko da. 

2018-08-19(igandea): Gaur gehiago nabarmenduko da hobekuntza uda giro bikainarekin. Haizea suabe ipar ekialdetik eta eguratsaren hezetasuna gutxituaz onaren sentsazioa areagotu egingo da. Gainera bide horretatik jarraitzeko asmoarekin. Ipar partean tenperatura tamaina onean baina hegoaldean beroegi. Bero jasangarria hezetasun gutxiko eguratsarekin. Goi geruzak orekatsu direla, ekaitz arriskurik ia bat ere ez.

 

 

 

 

16/08/2018 09:51 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

PAGOTXA, A ZE MAUKA! edo (a ze pagotxa!)

 

Ganadu edo abereentzat janari berezia zen hauxe. Korte edo ebaki aldi bat bakarra ematen zuen. Udazkenean ereiten zen eta udaberrian ebaki. Gero artoa eta babarruna ereiteko aprobetxatu ohi zen lur hori.

Udaberrian lehenengoetakoa, janari goxoa eta ona zen abereentzat. Animaliak haizetzeko arrisku gutxi eta esnea ugaltzeko aproposa zen.

Urtero erein ohi zen soroen zati bat eta gustora jan ohi zuten behiak eta errapeak potolatu ere bai. Hiru orriko hostoak eta lora gorri luzexkak zituen eta itxura marduleko belar mota zen. Orriak eta kirtena bigunak baina lore gorri hori agertu ezkero, zahartzen hasten zen azkar.

Baserri askotan ereiten zen urtero soro zati bat, udaberrian ganaduak lehenengo jateko berdea izan zedin. Erderaz “trevol encarnado” deitzen zitzaion eta beste belar bat, euskeraz frantses belarra deitzen zitzaiona, erderaz “trevol violeta”. Honek ere horri hirusta zuen eta janari mardula. Urtean hiru edo lau ebaki aldi oso gustukoak gainera baina animaliak haizetzeko arriskua zuen. Lur landuetan mardul hazten zen urte batzuetan baina bakantzen hasten zenean berriro ere soro bihurtu behar zati hori.

Pagotxak lore gorri luzexka zuen eta hostoak ere hirukoitz luzexkak. Frantzi belarrak, lore gorrista bai baina biribila eta hostoak ere pagotxak baino biribilagoak. Biak ziren ganaduentzat janari mardul eta goxoak. Baina esan bezala frantzi belar horrek ebaki aldi asko eta pagotxak bat bakarrik baina berau mardulagoa.

Oso ezagunak eta garrantzizkoak ziren baserri munduan belar horiek. Alde batetik ganaduak jateko bikainak zirelako eta bestetik soro lurrei atseden alditxo bat bezala kontsideratzen ziren baserrietan.

Baziren beste belar mota batzuk ere misio berdina betetzen zutenak. Adibidez allubrea, txilista eta abar. Baina pagotxa izango zen famatuena bere mardultasun, biguntasun eta goxotasunarengatik.

Soroetako lurrak lantzen ziren garaietan, horien etekina mantentzeko ahaleginetan erabiltzen zen taktika edo martxa hori eta bide batez ganaduak jateko bezala ere osagarri bikaina. Beraz, belar mota berezia eta estimu handiko janaria edozein ganadu motentzako.

Baina nik hau aipatu nahi nuen batez ere poxpolina bezalaxe beste esanahi batzuetarako erabiltzen zelako. Eta hitz horiek zertatik datozen ahaztuta. Harrigarria da hain denbora gutxian eta oraindik bizirik dauden belar ezagun batzuen izenak hainbeste desbideratzea. Badakit baserri munduko izen asko baztertu direla eta polit batzuk ere bai. Beste lantxo bat egin behar dut fenomeno honetaz. Beraz, agur irakurle guztioi eta hurrengora arte.  

 

 

29/06/2018 10:27 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

POSPOLINA (HARITZAREN EZKUR MOTA BAT )

 

Haritz arbolaren haziari ezkurra deitzen zitzaion. Eta lehortzen zirenean, urtero erori egiten ziren. Baina tarteka ezkur bereziak sortzen ziren zuhaitz horietan. Guk pospolina deitzen genion.

Kanika moduko ale bereziak ziren eta lehortzen zirenean zuhaitzean gelditzen ziren aldi batean. Zulo txiki bat edukitzen zuten eta baserrietako umeek jolaserako erabili ohi zituzten.

Zulo txiki horretan txotx txiki zuzen bat sartu eta katiatuz, bi behatzekin tinko eragin eta lurrean tente bueltaka utzi. Zeinek gehiago iraun arazi modu horretan erori gabe. Irabazlea artista kontsideratzen zen.

Baditu bai naturak horrelako trukotxoak. Adibidez pagoaren iheska eta beste zenbait arbolen mirua, huntza edo goroldia. Baina lurralde hauetan autoktono edo bertoko zuhaitz motetan gehien aprobetxatu dena haritza izango da.

Garai batean gaztaina ere dezente, batez ere arotz lanetarako. Baina zuhaitz horri gaitza sortu zitzaion eta erabat desagertu zen paraje hauetatik. Orain ez da ia bat ere ikusten.

Gaztainaren alea janari ona zen pertsonentzako ere eta erreta edo egosita asko aprobetxatzen zen. Baserrietan danbolinean erreta asko jaten zen. Gabonak arte gaztaina aleak ederki mantentzen ziren. Eta ardiei ere asko gustatzen zitzaien.

Orain inguru hauetan ez da zuhaitz mota hori ikusten. Pinuak hartu zuen sekulako estimazioa. Papergintzarako eta tratamendu bidez materialetarako ere balio zuela eta hori landatu zen galanki inguru hauetan.

Beste zuhaitzak asko desagertu ziren hemengo basoetatik. Horrela gaur egun, pospolin ezkur hori aurkitzea ez da erraza eta zer den ere ez daki jendeak. Polita adierazteko hitza dela uste dute eta ez da inon agertzen horren esplikaziorik baina baserriko jendeak badaki ondo asko zer eta nola den hori. Geuk ere umetan jolasa franko egiten genuen jostailu txiki horrekin.

Animaliak ere ez dute jaten egur lehorra besterik ez delako.

Ea berriz ere berpizten diren zuhaitz mota horiek. Mendietako paisaia dotoretu bederen egingo lukete. Izan ere azkar hazten diren zuhaitz mota hauek ez dute asko balio gaur egun.

Insignis pinua gaitzak jota dago eta erabat desagertuko da paraje hauetatik. Garai haietan baserrietako bizimoduan garrantzi handia zuen basoak. Etxeko martxarako osagarri garrantzitsua izan ohi zen. Baina orain erabat ezberdina dago lurraren kudeaketa. Eta ez zaio antzik ematen zertara joko duen baina nik uste dut arreta pixka bat merezi duela nola edo hala gizartearen estimua sortzea. Eta txalo joko diogu pospolinari. 

 

29/06/2018 10:26 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.

ITZIARKO MIKROKLIMA EDO BERTOKO GIROA

 

ITZIAR LURRALDE OSOA HARTUTA

 

Aldi baterako eguraldiaren joerari klima deitzen zaio eta mikroklima inguru mira txikikoari; inguru zabalagokoari, berriz, makroklima deituko genioke.

Orografiari dagokionez, lurralde hau orokorki oso menditsua da eta itsasertzak mugatzen du iparraldetik. Horregatik eguraldiaren elementuak ez dira berdin portatzen eskualdeko leku guztietan; aldarte eta ezberdintasun handiak ditugu inguru hauetan. Makroklimari dagokionez itsasoaren eragina ere kontuan hartu behar da.

  Golkoko korrontea (Corriente del Golfo) deitzen zaion fenomeno horrek harrapatzen du gure itsasaldea;  bere ukitu bereziak aparteko eragina du hemengo giroan, batez ere Euskal Herriaren ipar partean. Itsaso sakonetik datorren ibai erraldoi moduko mugimendu horrek  harrapatzen omen du modu berezian gure itsasaldea. Karibe aldetik abiatu eta Atlantikoa zeharkatu ondoren Bizkaia Golkoan amaitzen omen du bere ibilera, gure parean iparralderantz pixka bat kiribilduz. Baina mugimendu hau itsaso sakonekoa denez, azalean haizeak eragiten dituen mugimenduekin ez dauka zerikusi handiegirik. Hori guztia modu horretan hartuta zentratuko gara Itziarko mikrokliman.

Izan ere esan ditugun kontu guzti horiek zer esan handia dute hemengo giroarekin, baina Itziarko eguraldiaren joerak ere, beste lekutakoak bezalaxe, baditu propio bere berezitasunak. Esan bezala paraje menditsua dugu hau; mendi txiki asko baita handi samarrak ere. Hor alboan dugu Izarraitz mendia, inguruko mendi koxkor guzti hauen aita dela esan dezakeguna; eta lan ona egiten du hego haizea gehiegi zakartu ez dadin oztopoa jarriz. Andutz eta Agiro edo Sesiarte izango dira Itziarko altuenak baina txikiagoak asko dira. Mendi gehienak izaten dute sakon gunea inguruan; baita tarteka bizkar muino politak ere. Lur eremuaren gora-behera horrek asko baldintzatzen du eguraldiaren joera, bertoko giroa edo mikroklima sortuz. Sakongune aipatzekoak Lastur, Sastarrain eta Arrua Beheko ibar aldeak lirateke.  

Haizeak norabide guztietatik jo ohi du, beste lekuetan bezalaxe, baina ipar mendebala da hemen nagusi; eta itsasaldetik datorrenez, hezetasun handiarekin eta lainoak herrestan dituela etortzen da, euri bisutsa botaz. Erasorik baldarrenak hortik etorri ohi dira eta petralenak iparretik. Eguraldirik goxoenak, aldiz, ekialdetik, udaberrian batez ere. Udaberrian eta udan bi solairuko eguratsa izaten dela esan genezake: goikoan ekaitzetarako joera duena eta behekoan enbata edo laino baxuen arriskua dakarrena ipar haizearekin. Udazkenean hego haizearen ufadak protagonista izaten dira.  Txankarta soinujoleak esan ohi zuen hego haizea Itziarko kasko inguruan sortu edo jaiotzen zela; arrazoi pixka bat bazeukan, noski; izan ere Txapasta gainean eztarri moduko estugunea sortzen dute Andutz eta Lizarreta mendiek eta haratagoko sakongune zabal horretako haizeak honantz pasatzerakoan zakartu egiten du bere abiadura eta Itziarko erdigunea zigortu. Andutz mendiak badu kulpa pixka bat horretan, eta Itziartarrok mendi hori asko maite dugun arren, nolabaiteko kaltea egiten duela aitortu behar, ekialdetiko goxotasuna oztopatzen baitu. Itziarko eguraldiaz ari garenez, badira aipatzeko moduko berezitasun politak ere:

 - Izarraitz eta Ernio mendien lainozko txapela, adibidez, eguraldi txarraren abisua da; ipar mendebaldeko erasoaren baieztapena.

 - Beliosotik Ondarroako itsasontzien sirenak ozen entzuten baziren, eguraldi txarra ziurtatua zegoen.

– Pago-usoen, tortolen, paseak hego haizea martxan zela ziurtatzen zuen.

- Itsaso gainean laino baxu edo enbata lainoak agertzen baziren beti helduko ziren  Agiro mendiraino eta zirimiria seguru mendi malda horretan.

- Lastur zuloan eguraldia goxo eta Endoiako bizkarrean hego haizea zakar.

 - Belioson hego haize eske eta Endoiako Txankartan haizetzar horri errietan beti.

- Belioson epel samar eta Arrua Behean izotza.

Ernio aldetik datorren hego haize leuna izan ohi da lurralde honetako biztanleentzat maitagarriena eta ontzeko belarra ebakitzeko ere une seguruena. Garai batean jende asko bizi zen lurralde honetako baserri munduan. Nekazaritza, laborantza eta ganaderitza edo abere zaintza ziren hemen lehentasunak eta fruta arbolak eta basoetako egurrak ere garrantzi handia zuten. Klima hezeak asko laguntzen du lurraren ustiatze horretan; eguraldi aldakorregia agian zenbait lanetarako; horregatik eguneko lanaldia antolatzeko unean, eguraldiari begiratu behar lehenbizi. Larrabehiak, ardiak eta ahuntzak ugari mendi gainetan; behiak eta txahalak berriz ikuiluetan eta astoak ere prest inguruan. Baserri bakoitzak zuen bere lur eremua eta familiakoak ziren bere kudeatzaileak. Morroi edo neskameren bat, agian, laguntza emateko. Jateko eta lo egiteko bakarrik uzten zitzaion lanari; baita gaixotasunarekin ere, eta zahardadearekin nekez.

Guzti honek horrela funtzionatzen zuen klimaren edo eguraldiaren joerak laguntzen zuelako; paraje hezea eta kanpoa beti irabazian, nolabait esateko. Atseden alditxoa neguan izaten zen, baina lurralde osoa harrapatzeko moduko elurterik oso gutxitan gertatzen zen; mendi puntak noiz zurituko zain beti baina gutxitan jaisten zen elurra behetara. Gaur egun ere berdintsu. Paraje baldar samarra baina landa emankorra eta oparoa.  Hara hor Itziarko mikroklimaren berezitasunak. Eta baserri munduaren atarramenduak beste batean aipatu beharko ditugu.  

 

                                                             JOXE

                            

27/02/2018 07:51 joxelanda Enlace permanente. sin tema No hay comentarios. Comentar.


Blog creado con Blogia. Esta web utiliza cookies para adaptarse a tus preferencias y analítica web.
Blogia apoya a la Fundación Josep Carreras.

Contrato Coloriuris